همزمان با هفته مبارزه با مواد مخدر، دکتر «لیلا رازقیان جهرمی»، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و متخصص روانپزشکی، با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت جامعه، پیشگیری را مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راهکار مقابله با اختلال مصرف مواد دانست و گفت: آگاهی‌بخشی، آموزش مهارت‌های زندگی و حمایت خانواده و جامعه، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش گرایش افراد به مصرف مواد مخدر دارد.

به گزارش روابط عمومی بیمارستان بوستان، دکتر «لیلا رازقیان جهرمی» با بیان اینکه اعتیاد یا اختلال مصرف مواد، یک بیماری پیچیده زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است، اظهار کرد: برخلاف برخی باورهای نادرست، اعتیاد صرفاً ناشی از ضعف اراده نیست، بلکه تغییراتی در عملکرد مغز ایجاد می‌کند که موجب افزایش میل به مصرف، کاهش توانایی کنترل مصرف و ادامه استفاده از ماده، با وجود آگاهی از پیامدهای زیان‌بار آن می‌شود.

وی افزود: مواد افیونی، محرک‌ها، حشیش، الکل و سایر مواد روان‌گردان، مسیرهای مرتبط با پاداش، انگیزه و تصمیم‌گیری را در مغز تحت تأثیر قرار می‌دهند و با ادامه مصرف، تحمل نسبت به ماده افزایش می‌یابد؛ به گونه‌ای که فرد برای دستیابی به همان اثر قبلی، به مقادیر بیشتری از ماده نیاز پیدا می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره عوامل مؤثر در گرایش به مصرف مواد گفت: هیچ عامل واحدی مسئول ایجاد اعتیاد نیست و معمولاً مجموعه‌ای از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. شروع مصرف در سنین پایین، فشار همسالان، دسترسی آسان به مواد، مشکلاتی مانند اضطراب و افسردگی، تجربه رویدادهای آسیب‌زا، سابقه خانوادگی اختلال مصرف مواد، کمبود حمایت اجتماعی و باورهای نادرست درباره بی‌خطر بودن برخی مواد، از مهم‌ترین عوامل خطر به شمار می‌روند.

وی در عین حال تأکید کرد: وجود عوامل خطر به معنای ابتلای قطعی به اعتیاد نیست و بسیاری از افراد با بهره‌مندی از حمایت مناسب، آموزش مهارت‌های زندگی و دسترسی به خدمات سلامت روان، می‌توانند از این آسیب پیشگیری کنند.

دکتر رازقیان، خانواده را مهم‌ترین عامل محافظت‌کننده در برابر مصرف مواد عنوان کرد و گفت: برقراری ارتباط صمیمانه و مبتنی بر اعتماد با فرزندان، گفت‌وگوی بدون قضاوت، توجه به نیازهای عاطفی، آموزش مهارت حل مسئله و ایجاد احساس تعلق در محیط خانواده، احتمال گرایش نوجوانان به رفتارهای پرخطر را کاهش می‌دهد.

وی با اشاره به اهمیت آموزش مهارت‌های زندگی افزود: توانایی «نه گفتن» در موقعیت‌های پرخطر، مدیریت استرس و هیجان‌ها، تصمیم‌گیری صحیح، حل مسئله، انتخاب دوستان مناسب و اصلاح باورهای نادرست درباره مواد، از مهم‌ترین مهارت‌هایی هستند که می‌توانند نقش مؤثری در پیشگیری از مصرف مواد داشته باشند.

این متخصص روانپزشکی با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره مواد مخدر اظهار کرد: تصور اینکه مصرف تفننی منجر به اعتیاد نمی‌شود یا برخی مواد کاملاً بی‌خطر هستند، از جمله باورهای اشتباهی است که می‌تواند احتمال گرایش به مصرف را افزایش دهد. هیچ ماده روان‌فعالی بدون عارضه نیست و میزان آسیب آن به نوع ماده، مقدار مصرف، ویژگی‌های فردی و شرایط محیطی بستگی دارد.

وی همچنین با تأکید بر درمان‌پذیر بودن اختلال مصرف مواد گفت: امروزه اعتیاد به عنوان یک بیماری قابل درمان شناخته می‌شود و درمان موفق معمولاً نیازمند مجموعه‌ای از مداخلات روان‌شناختی، درمان‌های دارویی در موارد لازم، مشارکت خانواده و حمایت‌های اجتماعی است. مراجعه زودهنگام به متخصصان سلامت روان و مراکز درمان اعتیاد می‌تواند از پیشرفت بیماری و بروز بسیاری از عوارض جسمی، روانی و اجتماعی جلوگیری کند.

دکتر رازقیان در پایان با بیان اینکه پیشگیری از اعتیاد مسئولیتی همگانی است، خاطرنشان کرد: خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و نظام سلامت، هر یک نقش مهمی در ارتقای آگاهی عمومی، تقویت سلامت روان، ایجاد فرصت‌های سالم برای نوجوانان و جوانان و تسهیل دسترسی به خدمات پیشگیری و درمان دارند و همکاری این بخش‌ها می‌تواند گام مؤثری در کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد در جامعه باشد.

پایان خبر